het begin

Hier komt deze 35mm filmprojector vandaan, uit Sint Willebord het Luma Theater. Daar stonden twee projectoren met 900 m trommels, alleen met optisch mono geluid (fotocel). De Ernemann IX (uit 1951) projectoren zijn destijds niet via KinoTechniek in Nederland terechtgekomen, maar via Kino-techniek Bochum Duitsland. In 1985 sloot deze bioscoop, waar beide projectoren nog ongeveer 11 jaar onverwarmd op de cabine hebben gestaan om uiteindelijk bij een verzamelaar - thuisdraaier Harrie van den Dungen in Den Bosch west terecht te komen. Daar zijn beide filmprojectoren uit elkaar gegaan, de huidige filmprojector is bij ons terecht gekomen en van de andere is de bestemming onbekend gebleven. Helaas was de demontage behoorlijk ondeskundig uitgevoerd, alle bedrading was doorgeknipt en waren metalen onderdelen aangetast door roest. Na een lange periode van restauratie en her-bedrading, staat er een prachtige Ernemann IX in onze woning. De ontvangsthal is gescheiden van de woonkamer door een glazen deur, tijdens filmvertoning is de 35mm filmprojector nauwelijks te horen. Later zijn de 900 m trommels vervangen naar 1800 m trommels. Deze projector is ook aangepast met een frequentie regelaar en laseraftasting voor het analoge cyaan geluidsspoor. Naast de Ernemann IX is er ook een verrijdbare Philips FP 20 filmprojector bij gekomen, beide machines worden aangestuurd door een Kinoton matrix.

Philips FP 20
geluid: optisch Dolby stereo
digitaal Dolby stereo
magneet-toon 4 kanaal
lens: objectief revolver
spoel: 1800 m
projectie: 24 beelden per sec.
lichtbron: xenon 500 watt horizontaal
gelijkrichter: Irem
Ernemann IX
geluid: optisch Dolby stereo
magneet-toon 4 kanaal
lens: enkele objectief-houder
spoel: 1800 m
projectie: 24 of 25 beelden per sec., frequentie regelaar met torn stand.
lichtbron: halogeen 250 watt - 24 volt


Vinegar syndrome

De rol van de Ernemann IX projector is sinds de komst van de Philips FP 20 en ombouw naar revolverkop wat gewijzigd. De eerste tien jaar vertoonde de Ernemann IX het gehele programma. Nu is zijn rol het vertonen van het wide-screen voorprogramma, bij CinemaScope hoofdfilms met 4 kanaal magneettoon op de Philips FP 20 met overname. En met name films die lijden aan het vinegar syndrome, die zijn nog prima te vertonen op de Ernemann IX. Dit vanwege zijn rechte filmbaan, en nog de originele 1800 m trommels. Dit maal niet voor de brandveiligheid, maar voor de doordringende azijn geur.

Vinegar syndrome, de meeste films (acetaat) gaan dit effect vertonen wanneer ze te warm opgeslagen waren of de kopie gelakt was. Het lak proces werd vroeger gedaan om kabels (niet door emulsie) en beregening ongedaan te maken. De kopie zag er weer als nieuw uit, maar ondertussen leek de kopie te verstikken. Er begint een chemisch proces, waardoor de drager begint te golven. Het is dan ook al herkenbaar aan de sterke azijn geur, die de film afgeeft. Op een bepaald punt wordt het zo erg, dat egale scherpte op projectoren met gebogen filmbanen niet meer mogelijk is. Daar tegen in, presteren projectoren met een rechte filmbaan nog wel een scherp egaal beeld. Bij vertoning met 1800 m spoel, wikkelt de film niet meer egaal op, en vormt er tegen het einde een ei vorm wat de werking van de onder-frictie verstoord. Vertoning via het non-rewind systeem gaat echter nog prima. Het is verstandig om een kopie die aan het vinegar syndrome lijd, afzonderlijk te bewaren. De gassen die de film uitademt kan andere acetaat films aantasten. Bewaren geschied het beste buiten het filmblik en zo vast mogelijk opgewikkeld, hierdoor kan je het proces vertragen. In de laatste fases wordt het materiaal steeds slapper, en begint soms zelfs te kristalliseren.  Bij afwikkeling verkleven de lagen soms aan elkaar, en trekken de drager geheel stuk. De filmkopie is niet meer vertoonbaar...

vinegar syndrome

In Den Bosch hebben ook nog drie andere Ernemann filmprojectoren gestaan in het toenmalige Euro Cinema, twee Ernemann X projectoren afkomstig uit Astoria Dordrecht. En één Ernemann IX. Deze filmprojectoren waren daar (in Den Bosch) als 2e machine in gebruik bij Euro Cinema 1, 2 en 4, en draaide daar nog als uitval filmprojector.  Ze waren allen wel aangepast voor Dolby-ProLogic analoog geluid


De Multi - Ernophon

Tast de vier magneettoonsporen af. Hij is tussen het voorstuk en de boven-trommel aangebracht, aangezien bij de gemagnetiseerde geluid­sporen, het geluid na 28 beelden verwisselt. Voor het synchroon lopen is een nauwkeurig berekend vliegwiel aangebracht evenals een rem en een verende rol. Bij de projectie van normale geluidsfilms hoeft de multi-ernophon niet gedemonteerd te worden, de film loopt dan over de twee linker geleide rollen uit de boven-trommel direct over de boven-transportrol van het voorstuk.


De viervoudige magneet toonkop

Is in de multi - ernophon ingebouwd en bevat vier systemen geheel gelijk aan de vier geluidssporen. Deze kan nauwkeurig ingesteld worden en is gemakkelijk te verwisselen.

 

Optische toonkop, voorzien van een originele dolby cel.
toonlamp is vervangen voor een red light laser voor aftasting cyaan geluidspoor

Het kleine geleide rolletje naast de tamboer is niet origineel, maar door de plaatsing loopt de machine nog rustiger

Openen lenshouder, voor inleg 35mm film.

Het fluweel is hier vervangen voor een vaste filmbaan van kunststof,
geen fluweel meer vast lijmen of haartjes af en toe in het beeld.

Ernemann IX met 1800 m trommels. De motor van deze machines is gemaakt voor 380 volt gebruik. Thans draait deze op een frequentie regelaar, zodat de machine op 230 volt voeding kan lopen. Er zijn twee snelheden mogelijk, en de Ernemann IX heeft ook een torn stand.

Onderfrictie loopt ook in een oliebad

originele elektra aansluitblok